وجود دارد ؛ يا مانند آرشستراتوس « 1 » كه تنها از خوردنىهاى بدمزه و كواس « 2 » و خوراكىهاى لذيذ موجود در جهان سخن مىراند ، زير پا مىگذارند ، بلكه كسانى كه با نيروى تفكر و خلاقيت صحيح ذهن مبادرت به سفر مىكنند و اين طى طريق را كه به يارى خداوند با رغبت و كاميابى انجام مىدهند ، براى آب و خاك پدرى آنان و نيز براى همان سرزمين‌هائى كه از آن‌ها گذشته‌اند فوايدى در بردارد . اگر انسان بخواهد مىتواند هميشه از مردم ديگر درسهاى خوب بياموزد . چنانچه آداب و رسوم و سنت‌هاى آنان خوب و قابل ستايش باشد ، آن‌ها را دنبال كند ، اگر زشت و زيان‌بخش باشد ، پس بايد عكس آن را انجام دهد و سرزمين پدرى خود را در مقام مقايسه از آن‌ها نيكبخت‌تر داند . بنابراين حتى مىتوان از مردم وحشى و بدسرشت درس‌هاى خوب آموخت . اشتباهات و كجرويهاى مردمان ديگر بايد براى ما هشدارى باشد تا راه درست را طى كنيم . در اين زمينه لقمان حكيم « 3 » كه نزد ايرانيان بسيار نامور است جمله‌ائى پرمفهوم دارد . زمانى كه از او مىپرسند ؛ اين همه دانائى را چگونه كسب كرده است ، در پاسخ مىگويد : « از مردم نادان ، زيرا آنچه كه از كردار آنان مرا زشت مىنمود دورى مىجستم » « 4 »

--> ( 1 ) - Archestratus - معاصر ارسطو . اهل Gela در سيسيل كه اشعار و سروده‌هاى او دربارهء خوراكىها و فن آشپزى معروف است - و - آ . نظام الدين احمد اطعمه متوفى در 850 ق . و مولانا ابو اسحق حلاج شيرازى صاحب « ديوان اطعمه » در ايران معروفيت دارند براى آگاهى بيشتر به كتاب آشپزى دورهء صفوى صفحات 25 و 26 مقدمهء كتاب رجوع فرمائيد - م . ( 2 ) - Kwas - گونه‌ائى نوشابه الكلى ضعيف كه ويژهء مردم روسيه است - و - آ . ( 3 ) - Der weise Lokman ( 4 ) - باب دوم گلستان سعدى : لقمان را گفتند ادب را از كه آموختى گفت از بىادبان . . . و ديباچهء گلستان سعدى : لقمان را گفتند حكمت از كه آموختى گفت از نابينايان . - م .